პოეტის ხსოვნა და პოეზიის ძალა 

        — ნომადი ბართაიას საღამო   

„მადლობა დიდი,

მადლობა დიდი,

სამყაროს ასე ლამაზად მომწყობს,

კანონებიდან ყველაზე უფრო

მიზიდულობის კანონი მომწონს.“

         ნომად ბართაიას ამ  სტრიქონებში განსაკუთრებით საინტერესოა  „მიზიდულობის კანონის“ პოეტურ სახედ ქცევა — თითქოს ფიზიკის კანონი აქ სიყვარულის, ადამიანთა ურთიერთობისა და სამყაროს შინაგანი წესრიგის მეტაფორად გვევლინება.

 - ორიგინალური  ხმა პოეზიაში- ასე შეაფასა  მწერალმა რევაზ მიშველაძემ  პოეტის,  მწერლის, მთარგმნელის  და მეცნიერის  ნომად ბართაიას შემოქმედება.

  მწერალთა  სახლში,  სრულიად საქართველოს რუსთაველის საზოგადოებისა   ინიციატივით, ნომადი ბართაიას ხსოვნისადმი  მიძღვნილი  საღამო  გაიმართა, სადაც  წარმოდგენილი  იყო პოეტის გარდაცვალების შემდეგ გამოცემული  30-ე პოეტური კრებულის ,,მინიმები და  სხვა"

საღამოს რუსთაველის საზოგადოების პრეზიდენტი დავით შემოქმედელი უძღვებოდა. მან გაიხსენა ნომადი ბართაიას მრავალმხრივი შემოქმედებითი და საზოგადოებრივი მოღვაწეობა და ის მნიშვნელოვანი წვლილი, რომელიც პოეტმა, მეცნიერმა და მთარგმნელმა ქართულ-ირანული კულტურული ურთიერთობების განვითარებაში შეიტანა.

ნომადი ბართაიამ,   მთელი თავისი შემოქმედება  და სამეცნიერო მოღვაწეობა  ქართულ და ირანული კულტურების დაახლოებას მიუძღვნა. იგი იყო  პოეტი, მეცნიერი, მთარგმნელი, ირანისტი და საზოგადო მოღვაწე. რუსთაველის საზოგადოებაში მისი საქმიანობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება სწორედ, ქართულ-ირანული ურთიერთობების გაღრმავება იყო.

    ღონისძიებაზე,  პოეტის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე ისაუბრეს რეზო მიშველაძემ, გიორგი გოგოლაშვილმა, ბელა შალვაშვილმა, ბაღათერ არაბულმა, ბელა ალანიამ, ბადრი სულაძემ და სხვებმა. მათი გამოსვლები კი,  მხოლოდ ბიოგრაფიული ფაქტების გახსენებას არ წარმოადგენდა. თითოეულმა მათგანმა საკუთარი მოგონებებითა და შეფასებებით კიდევ ერთხელ გააცოცხლა ნომადი ბართაიას სახე — როგორც პოეტის, მეცნიერის, კოლეგის, მეგობრისა და ქართული კულტურის ერთგული მსახურის.

   პოეტის ხსოვნის საღამოზე,  განსაკუთრებით იგრძნობოდა ის  უხილავი სულიერი კავშირი, რომელიც ნომადი ბართაიას ადამიანებთან აკავშირებდა. მასთან კომუნიკაცია  მხოლოდ პროფესიული ურთიერთობა არ ყოფილა. იგი,   ყველას თავისი ერუდიციით, იუმორით, პოეტური ხედვითა და უშუალობით იზიდავდა.

„კანონებიდან ყველაზე უფრო

მიზიდულობის კანონი მომწონს…“

იქნებ სწორედ ეს იყო მისი ცხოვრების ერთ-ერთი მთავარი კანონიც — ადამიანების ერთმანეთთან დაკავშირება.

 საღამოზე  ითქვა, რომ   ნომადი  ბართაია ქართულ და ირანულ კულტურებს შორის მეგობრობის  ხიდს ქმნიდა. თარგმნიდა  პოეზიის გამორჩეულ ავტორებს, იკვლევდა  ლიტერატურულ და ენობრივ ურთიერთობებს და  მკითხველებს  მრავალფეროვან სამყაროს აცნობდა.

„მიზიდულობის კანონი“ — ის უხილავი ძალაა, რომელიც პოეტსა და მკითხველს, წარსულსა და აწმყოს, ქართულ და ირანულ კულტურებს ერთმანეთთან აკავშირებს.

... და სწორედ, ამ მიზიდულობის ძალით გაგრძელდება ნომადი ბართაიას ცხოვრება — მის ლექსებში, თარგმანებში, წიგნებში და იმ ადამიანების მეხსიერებაში, რომლებმაც იგი  შეიყვარეს.

იუბილე

 

                                                                                               

  სცენა, მეგობრობა   და ოთხი   ათეული წელი

  მწერალთა   სახლში,  რეჟისორ მალხაზ  გაბადაძის   შემოქმედებითი   საღამო  გაიმართა,რომელსაც    მწერლები, ხელოვანები და ქართლი ესტრადის წარმომადგენლები  ესწრებოდნენ.

 მრავალფეროვანი და ნაყოფიერია  რეჟისორის  შემოქმედებითი   ცხოვრება.

40 წელის განმავლობაში   მან სცენას  არაერთი   საინტერესო ნამუშევარი  და   შთამბეჭდავი   სახე  შესძინა. მისი   პროფესიული   გზა გამორჩეულია   კრეატიული  პროექტებით,   შემოქმედებითი   ძიებებით   და ხელოვნებისადმი ერთგულებით. მალხაზ  გაბადაძემ, თვისი  მოღვაწეობის უდიდესი ნაწილი ქუთაისის კულტურის სფეროს  განვითარებას  მიუძღვნა. იგი,მრავალი წელი ფილარმონიიის დირექტორი გახლდათ და  მნიშვნელოვანი  წვლილი აქვს შეიტანლი იქაური  შემოქმედებითი   ცხოვრებისა  და  სააკონცერტო  საქმიანობის    განვითარებაში.

    -40   წელი   ეს  მხოლოდ  კალენდარული  თარიღი   არ არის -  ამბობს   რეჟსორი და  დასძენს,  რომ  სწორედ, ამ წლებში იხვეწებოდა   პროფესიული   ოსტაობა და  გული მაყურებლის   სიყვარულით   ივსებოდა. სცენა მხოლოდ  განათებული     სივრცე   არ   არის არამედ,  ის  არის   ადგილი,   სადაცბ ადამიანის   შრომა, ნიჭი ემოცია   და    წლების   გამოცდილება   მაყურებლამდე   მიდის.

   მალხაზ გაბადაძისთვის  სცენა იყო და  არის  ცხოვრების   ნაწილი, შემოქმედებითი   ენერგიის გამოხატვის  და ადამიანებთან ურთიერთობის   განსაკუთრებული  სივრცე.    

საღამო მუსიკალურად გააფორმეს თავად რეჟსორმა და მისმა მეგობრებმა,  ქართული   ესტრადის მომღერლებმა რამაზ როინიშვილა, მაგდალინა ავაქიშვილა, ბიძინა გამრეკელმა, თამარ ბოჭორიშვილმა და გია საყვარელიძემ. ღონისძიებას უძღვებოდა პოეტი თინა სტეფლიანი.

  საღამოს განსაკუთრებული   ხალისი  და იუმორი შემატა,  ცირკისა  და  ქართული  ესტრადის  მსახიობმა, ილუზიონისტმა ილია    გაბუნიამ.

    დასასრულს,  რეჟისორმა მადლობა გადაუხადა თითოეულ სტუმარს და მონაწილეს, მისი   შემოქმედებითი   ცხოვრების მნიშვნელოვანი  თარიღის  გაზიარებისთვის.

    40 წელი   სცენაზე - ეს არის   ხელოვნებასთან  და  მაყურებელთან  ერთგლების  ისტორია,   რომელიც   მალხაზ   გაბადაძემ საკუთარი  შემოქმედებით, შრომით,  ენეგიითა და სიყვარულით   შექმნა.

 

                                 მზია   გოგოძე

 

მოგზაურობა

 

🇮🇹სამხრეთ იტალიაში  მოგზაურობა მართლაც,    დაუვიწყარი თავგადასავალია.ეს იყო ახალი ემოციების და    შთაბეჭდილებების    აღმოჩენა,  იტალიური  ცხოვრების    სტილის და იმ რიტმის შეგრძნება,  რომელიც ამ   საოცარ ქვეყანას     ახასიათებს. ზღვის   სანაპიროსთან გაზრდილს,   ზღვის   პეიზაჟი,   მზის  ჩასვლის   სცენა   და  არც ციტრუსის სურნელი  მაოცებს,  მაგრამ   ყველა ქვეყანაას ხომ თავისი  განუმეორებელი ხიბლი   აქვს. ამ საოცარმა მხარემ,   ჩემში თავისი ფერადოვნებით,  ისტორიით, კულტურით, ადამიანური სითბოთი  მართლაც,  რომ  წარუშლელი   შთაბეჭდილება  დატოვა. ეს  იყო ემოციებით  დახუნძლული   გზა   -ნეაპოლის ხმაურიდან კაპრის   ლურჯ სიჩუმემდე, პომპეის უძველესი    ქვებიდან მატერას  კლდეებამდე, ალბერობელოს ზღაპრული   სახლებიდან ამალფის სანაპიროს საოცარ ხედებამდე.აქ ყოველი  ადგილი  თავის  ისტორიას გვიყვება.

საოცარია ზღვისპირა ქალაქი - ბარი,   მისი  უბრალო  და   მაგრამ  მომხიბვლელი   ცხოვრების სტილით. პოზიტანოს  სოლამაზე კი,   გულგრილს ვერავის  ტოვებს.  თვალისმომჭრელია კლდეზე შეფენილი  ფერადი  სახლები, ზღვის ლურჯი   სივრცე   და    გზები,  რომელების ყველა   მოსახვევში   ახალ  სილამაზეს   გვიჩვენებს.

 ამალფის სანაპიროს განსაკუთრებულ ხიბლს სწორედ, სახლების თბილი პასტელური ფერები ქმნის. ეს ფერთა   გემოვნებით შეხამებაა. კრემისფერი, ატმისფერი,  ყვითელი, ტერაკოტისფერი და ღია ვარდისფერი ფასადები  საოცარ ჰარმონიაშია ზღვის ხედთან, ცის უსაზღვრო სივრცესა და კლდეების ბუნებრივ ტონებთან. არსებული ფერთა პალიტრა, სანაპიროს სიმყუდროვეს, მზის სითბოსა და ხმელთაშუა ზღვის ცხოვრების მშვიდ რიტმს უსვამს ხაზს, რის გამოც ამალფი დაუვიწყარია ნებისმიერი  მნახველისთვის.

     სასიამოვნოდ გამაოცა, ჩემი კაბის ფერების  უნებლიედ დამთხვევამ ამ  საოცარ  პეიზაჟთან

#italy  #amalfi

    ასე რომ, დასრულდა ჩემი სამხრეთ იტალიური მოგზაურობა-გზა, რომელიც სილამაზით, ისტორიით და  დაუვიწყარი  ემოციებით  იყო სავსე. 

#travel #italia #vecotravel #mziagogodze

კინოხელოვნება

.„გააზიარე სიყვარული“  ეს არის  ფილმი,  რომელიც უპირველესად,  ადამიანურ სითბოს გვახსენებს. სამწუხაროდ,  თანამედროვე სამყაროში, სადაც ადამიანებს ხშირად დრო არ გვრჩება ერთმანეთის მოსასმენად,  ეს ფილმი  განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. აქ არის ისტორია სიყვარულზე, თანაგრძნობაზე, ურთიერთგაგებასა და იმ ღირებულებებზე, რომლებიც ადამიანურ ურთიერთობებს ნამდვილ შინაარსს ანიჭებს.ფილმი მაყურებელს კიდევ ერთხელ ახსენებს, რომ სიყვარული მხოლოდ რომანტიკული გრძნობა არ არის. ის შეიძლება გამოიხატოს მეგობრობაში, ოჯახის წევრებისადმი ზრუნვაში, უცნობი ადამიანების დახმარებაში და ყოველდღიურ კეთილ საქმეებში. სიუჟეტი გვიჩვენებს, თუ როგორ შეუძლია ერთ კეთილ სიტყვას, ღიმილსა თუ თანადგომას შეცვალოს ადამიანის ცხოვრება.„გააზიარე სიყვარული“ გამოირჩევა თბილი ემოციური ატმოსფეროთი. პერსონაჟები ბუნებრივად და დამაჯერებლად გადმოსცემენ თავიანთ განცდებს, რაც მაყურებელს მათთან დაახლოების შესაძლებლობას აძლევს. ფილმის მთავარი გზავნილი ნათელია — სიყვარული ის ძალაა, რომელიც ადამიანებს აერთიანებს და უკეთესი მომავლის შექმნაში ეხმარება.

განსაკუთრებით აღსანიშნავია ფილმის პოზიტიური განწყობა. მიუხედავად ცხოვრებისეული სირთულეებისა, სიუჟეტი ოპტიმიზმსა და იმედს ასხივებს. იგი გვაფიქრებინებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ერთმანეთის მხარდაჭერა და სიკეთის გაზიარება.

ფილმი აქტუალურია ნებისმიერი ასაკის მაყურებლისთვის, რადგან მისი მთავარი სათქმელი უნივერსალურია. ადამიანური ურთიერთობები, გულწრფელობა და სიყვარული არასოდეს კარგავს მნიშვნელობას. სწორედ ამიტომ „გააზიარე სიყვარული“ არა მხოლოდ გასართობი კინოსურათია, არამედ ერთგვარი მოწოდებაც — ვიყოთ უფრო კეთილები, უფრო ყურადღებიანები და გავუზიაროთ სიყვარული გარშემომყოფებს.

„გააზიარე სიყვარული“ არის თბილი, ემოციური და შთამაგონებელი ფილმი, რომელიც მაყურებელს ახსენებს, რომ სიყვარული და სიკეთე ყველაზე დიდი ფასეულობებია. ფილმის ნახვის შემდეგ რჩება რწმენა, რომ სამყაროს შეცვლა სწორედ მცირე, მაგრამ გულწრფელი კეთილი საქმეებით იწყება.

###

🎬კინოს სახლში რუსთაველის საზოგადოების ინიციატივით, ნიკოლოზ ხომასურიძის ფილმის ,,გააზიარე სიყვარული"-ს სპეციალური ჩვენება გაიმართა. მხატვრული ფილმი ძირითადად, ისტორიულ - ბიოგრაფიული ჟანრისაა და მოგვითხრობს ორი პერსონაჟის სიყვარულის ისტორიას, საკუთარი სამყაროს შეცნობის და ფასეულობების აღმოჩენის პროცესს. სულიერი საზრდოს ძიების გზაზე კი, დროსა და სივრცეში მოგზაურობენ და ხსხვადასხვა ისტორიულ და კულტურულ პიროვნებებს ხვდებიან. ფილმში წარმოდგენილია შოთა რუსთაველი, დავით აღმაშენებლი, დავით სარაჯიშვილი, ნიკო ფიროსმანი და სხვა ისტორიული პერსონაჟები.

 ერთი სიტყვით, ჩემთვის, როგორც მაყურებლისთვის ,,გააზიარე სიყვარული " არის ემოციური მოგზაურობა სიყვარულის , ისტორიისა და სულიერი ღირებულებების სამყაროში.

 🎬 ფილმში მონაწილეობენ გიორგი გილიგაშვილი, ელისაბედ ბერიშვილი, რეზო ჩხიკვიშვილი და სხვები.

სტურუასეული ,,ვეფხისტყაოსანი"

   რუსთაველის თეატრში სპექტაკლის სანახავად მისულს, თავში სხვადასხვა  აზრი მიტრიალებდა. განწყობა  მქონდა არა ჩასაფრებულის  და არა  კრიტიკოსი მაყურებლის მითუფრო, რომ თეატრმცოდნე არ გახლავთ.  

მინდოდა რეჟისორის  ინსცენირება, მაქსიმალურად  ობიექტურად შემეფასებინა, ისევე როგორც ერთ ჩვეულებრივ ობივატელს .

მომეწონა ,,ვეფხისტყაოსნის" სტურუასეული ინტერპრეტაცია,  სცენოგრაფიული გადაწყვეტა, მისი უზადო  გემოვნება, ესთეტიკა, რეჟისორული ხედვა ...  ამ შესანიშნავი სპექტაკლით ხელოვანმა გვითხრა თავისი სათქმელი, აგვაღფრთოვანა და დაფვაფიქრა.  აი, სწორედ,  ეს არის თეატრის მისიაც  და ნამდვილი ხელოვნებაც!

 ***

 რობერტ სტურუას  „ვეფხისტყაოსანი“ თანამედროვე ქართული თეატრის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო და დისკუსიურ ნამუშევრად შეიძლება ჩაითვალოს. რობერტ სტურუა – რეჟისორი, რომელიც ცნობილია კლასიკური ტექსტების ახლებური ინტერპრეტაციებით, ამ შემთხვევაშიც არ გვთავაზობს ტრადიციულ, ილუსტრაციულ წარმოდგენას, არამედ ქმნის მრავალშრიან, სიმბოლიზმით დატვირთულ სცენურ სამყაროს, რომელიც მაყურებელს ფიქრისკენ უბიძგებს.

სპექტაკლი ეფუძნება ვეფხისტყაოსანი-ს – ქართული ლიტერატურის უდიდეს ქმნილებას, რომლის ავტორია შოთა რუსთაველი. თუმცა სტურუას ინტერპრეტაცია ტექსტის პირდაპირი გადმოტანა არ არის. რეჟისორი აქცენტს აკეთებს არა მხოლოდ სიუჟეტზე, არამედ იდეებზე – სიყვარულზე, ერთგულებაზე, მეგობრობაზე და გმირის შინაგან ბრძოლაზე.

სცენური გადაწყვეტა მინიმალისტურია, თუმცა ამავე დროს სიმბოლური. დეკორაციები ხშირად პირობითია, რაც ქმნის აბსტრაქტულ სივრცეს, სადაც მთავარი ყურადღება მსახიობთა თამაშსა და ტექსტის ფილოსოფიურ სიღრმეზე გადადის. განათება და მუსიკა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ემოციური ატმოსფეროს შექმნაში – ისინი ხშირად მეტყველებენ იმაზე, რასაც სიტყვები ვერ გადმოსცემს.

მსახიობთა შესრულება სპექტაკლის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კომპონენტია. სტურუა მათგან მოითხოვს არა მხოლოდ ტექსტის სწორ გადმოცემას, არამედ პერსონაჟების შინაგანი მდგომარეობის ღრმა განცდას. მიუხედავად ამისა, კრიტიკოსთა ნაწილი აღნიშნავს, რომ ზოგიერთ სცენაში მეტი ოსტატობა და ემოციური სიზუსტე იყო საჭირო, რათა სრულად გადმოცემულიყო რუსთაველის გმირების მასშტაბი.

განსაკუთრებით საინტერესოა სპექტაკლის ინტერპრეტაციული ხაზი – სტურუა ხშირად არღვევს ქრონოლოგიურ თანმიმდევრობას, იყენებს მეტაფორებსა და ალეგორიებს, რაც წარმოდგენას უფრო ინტელექტუალურ და ზოგჯერ რთულად აღსაქმელს ხდის. ეს არის თეატრი, რომელიც მაყურებლისგან აქტიურ ჩართულობას მოითხოვს.

საბოლოოდ, სტურუას „ვეფხისტყაოსანი“ არ არის მხოლოდ კლასიკური ტექსტის სცენური ვერსია – ეს არის დიალოგი წარსულსა და თანამედროვეობას შორის. სპექტაკლი გვაიძულებს, თავიდან დავფიქრდეთ იმ მარადიულ ღირებულებებზე, რომლებიც რუსთაველმა საუკუნეების წინ შექმნა და რომლებიც დღემდე აქტუალურია.

დასკვნა:

რობერტ სტურუას დადგმა წარმოადგენს გაბედულ და ინტელექტუალურ ექსპერიმენტს, რომელიც განსხვავებულად კითხულობს კლასიკას. მიუხედავად გარკვეული წინააღმდეგობრივი შეფასებებისა, ეს სპექტაკლი მნიშვნელოვანი მოვლენაა ქართული თეატრის სივრცეში და ღირს, რომ მასზე საუბარი გაგრძელდეს.

ინტერვიუ

 

 

21 მარტი ქართული ჟურნალისტიკის დღეა... ამ პროფესიასთან დიდი სიყვარული და უამრავი მოგონება მაკავშირებს.

***

ჩემს ჟურნალისტურ ბიოგრაფიაში, პირველი ინტერვიუს ასაღებად აკადემიკოს გურამ შარაძესთან მომიწია მისვლა, მაშინ იგი პარლამენტის წევრი იყო და ეროვნულ თემატიკასთან დაკავშირებით რამდენიმე კითხვით მივმართე. მახსოვსიანვრის სუსხიანი დღე იყო, საკმაოდ ციოდა...

  ჩემმა პირველმა რესპონდენტმა ძალიან თბილად მიმიღო, თუმცა ზედმეტი ღელვისგან ხელები ისე მიკანკალებდა, რომ კალამს ძვლივს ვიმორჩილებდი (მაშინ დიქტოფონი არ მქონდა სტუდენტი ვიყავი)... ბატონ გურამს ეს შეუმჩნეველი არ დარჩენია და მითხრა: ,,თქვენ ეტყობა ძალიან გცივათ და ხელები გაყინული გექნებათ.’’ შემდეგ გამომართვა საწერ-კალამი და ჩემს წიგნაკში თავად მიუწერა შეკითხვებს პასუხები...

   ბატონი გურამის ასეთმა თბილმა დამოკიდებულებამ განუმეორებელი და დაუვიწყარი შთაბეჭდილება მოახდინა ჩემზე.

   გაზეთ ,,თბილის’’-ში მუშაობის პერიოდში, კვლავ მივაკითხე ბატონ გურამს ინტერვიუს ასაღებად. იმხანად, ივანე-მაჩაბლის სახლმუზეუმთან დაკავშირებით აჟიოტაჟის გამო. სამწუხაროდ, თურმე,ამინტერვიუს მიმდინარეობის დროს მოუკლეს მას შვილი. ამის შესახხებ ბატონმა გურამმა მითხრა საკუთარი შვილის პანაშვიდზე.

   შემდეგ, უკვე მესამედ ვაპირებდი გურამ შარაძესთან ინტერვიუზე მისვლას, მაგრამ არ დამცალდა, რადგან ეს ღირსეული მამულიშვილი, უმოწყალოდ გამოასალმეს სიცოცხლეს...

P.S. ეს მოგონება ,,საერთო გაზეთში’’ დაიბეჭდა 2007წელს, რედაქტორის და პოეტის ვახტანგ ხარჩილავას თხოვნით.

გურამ შარაძის საზოგადოება 

 საერთო გაზეთი