რუსთაველის თეატრში სპექტაკლის სანახავად მისულს, თავში სხვადასხვა აზრი მიტრიალებდა. განწყობა მქონდა არა ჩასაფრებულის და არა კრიტიკოსი მაყურებლის მითუფრო, რომ თეატრმცოდნე არ გახლავთ.
მინდოდა რეჟისორის ინსცენირება, მაქსიმალურად ობიექტურად შემეფასებინა, ისევე როგორც ერთ ჩვეულებრივ ობივატელს .
მომეწონა ,,ვეფხისტყაოსნის" სტურუასეული ინტერპრეტაცია, სცენოგრაფიული გადაწყვეტა, მისი უზადო გემოვნება, ესთეტიკა, რეჟისორული ხედვა ... ამ შესანიშნავი სპექტაკლით ხელოვანმა გვითხრა თავისი სათქმელი, აგვაღფრთოვანა და დაფვაფიქრა. აი, სწორედ, ეს არის თეატრის მისიაც და ნამდვილი ხელოვნებაც!
***
რობერტ სტურუას „ვეფხისტყაოსანი“ თანამედროვე ქართული თეატრის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო და დისკუსიურ ნამუშევრად შეიძლება ჩაითვალოს. რობერტ სტურუა – რეჟისორი, რომელიც ცნობილია კლასიკური ტექსტების ახლებური ინტერპრეტაციებით, ამ შემთხვევაშიც არ გვთავაზობს ტრადიციულ, ილუსტრაციულ წარმოდგენას, არამედ ქმნის მრავალშრიან, სიმბოლიზმით დატვირთულ სცენურ სამყაროს, რომელიც მაყურებელს ფიქრისკენ უბიძგებს.
სპექტაკლი ეფუძნება ვეფხისტყაოსანი-ს – ქართული ლიტერატურის უდიდეს ქმნილებას, რომლის ავტორია შოთა რუსთაველი. თუმცა სტურუას ინტერპრეტაცია ტექსტის პირდაპირი გადმოტანა არ არის. რეჟისორი აქცენტს აკეთებს არა მხოლოდ სიუჟეტზე, არამედ იდეებზე – სიყვარულზე, ერთგულებაზე, მეგობრობაზე და გმირის შინაგან ბრძოლაზე.
სცენური გადაწყვეტა მინიმალისტურია, თუმცა ამავე დროს სიმბოლური. დეკორაციები ხშირად პირობითია, რაც ქმნის აბსტრაქტულ სივრცეს, სადაც მთავარი ყურადღება მსახიობთა თამაშსა და ტექსტის ფილოსოფიურ სიღრმეზე გადადის. განათება და მუსიკა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ემოციური ატმოსფეროს შექმნაში – ისინი ხშირად მეტყველებენ იმაზე, რასაც სიტყვები ვერ გადმოსცემს.
მსახიობთა შესრულება სპექტაკლის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კომპონენტია. სტურუა მათგან მოითხოვს არა მხოლოდ ტექსტის სწორ გადმოცემას, არამედ პერსონაჟების შინაგანი მდგომარეობის ღრმა განცდას. მიუხედავად ამისა, კრიტიკოსთა ნაწილი აღნიშნავს, რომ ზოგიერთ სცენაში მეტი ოსტატობა და ემოციური სიზუსტე იყო საჭირო, რათა სრულად გადმოცემულიყო რუსთაველის გმირების მასშტაბი.
განსაკუთრებით საინტერესოა სპექტაკლის ინტერპრეტაციული ხაზი – სტურუა ხშირად არღვევს ქრონოლოგიურ თანმიმდევრობას, იყენებს მეტაფორებსა და ალეგორიებს, რაც წარმოდგენას უფრო ინტელექტუალურ და ზოგჯერ რთულად აღსაქმელს ხდის. ეს არის თეატრი, რომელიც მაყურებლისგან აქტიურ ჩართულობას მოითხოვს.
საბოლოოდ, სტურუას „ვეფხისტყაოსანი“ არ არის მხოლოდ კლასიკური ტექსტის სცენური ვერსია – ეს არის დიალოგი წარსულსა და თანამედროვეობას შორის. სპექტაკლი გვაიძულებს, თავიდან დავფიქრდეთ იმ მარადიულ ღირებულებებზე, რომლებიც რუსთაველმა საუკუნეების წინ შექმნა და რომლებიც დღემდე აქტუალურია.
დასკვნა:
რობერტ სტურუას დადგმა წარმოადგენს გაბედულ და ინტელექტუალურ ექსპერიმენტს, რომელიც განსხვავებულად კითხულობს კლასიკას. მიუხედავად გარკვეული წინააღმდეგობრივი შეფასებებისა, ეს სპექტაკლი მნიშვნელოვანი მოვლენაა ქართული თეატრის სივრცეში და ღირს, რომ მასზე საუბარი გაგრძელდეს.
