თამბაქო

საქართველოს რესპუბლიკა   2013-04-30

 თამბაქო - რეკლამირებული სიკვდილი

    საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში თამბაქოს მოხმარება იკრძალება. მთავრობის კიდევ ერთი ინიციატივა ამჯერად სიგარეტისა და ალკოჰოლის მოხმარების შემცირებას უკავშირდება. კანონში ცვლილებები მზადდება და კონტროლი ამ პროდუქტების მოხმარებაზე სავარაუდოდ გამკაცრდება.
ცნობილია, რომ რეკლამა დიდ ზემოქმედებას ახდენს ადამიანის ფსიქიკაზე. ლამაზად გაფორმებული ბანერები, სატელევიზიო რეკლამები, რა თქმა უნდა, მოზარდის ყურადღებას იქცევს - გვითხრა თამბაქოს კონტროლის ალიანსის ხელმძღვანელმა გიორგი ბახტურიძემ, - მისი თქმით, საქართველოში, თამბაქოსგან გამოწვეული დაავადებებით, ყოველწლიურად, 9 ათასიდან - 11 ათასამდე ადამიანი იღუპება. მათ შორის 3 ათასი პასიური მწეველია.

  - ბატონო გიორგი, სახელმწიფომ რა ღონისძიებები უნდა გაატაროს იმისთვის, რომ დაიცვას მომავალი თაობის ჯანმრთელობა და სიცოცხლე?

 - საქართველოს პარლამენტმა 2005 წელს თამბაქოს კონტროლის შესახებ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ჩარჩო კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა, რითაც აიღო საერთაშორისო პასუხისმგებლობა, შეესრულებინა ნაკისრი ვალდებულება. თუმცა, მათგან მცირე ნაწილია შესრულებული. ფაქტია, რომ დღემდე საქართველოში თამბაქოს საწინააღმდეგო პრევენციული ღონისძიებები არ ტარდებოდა. ჩვენ არაერთხელ ჩავატარეთ საინფორმაციო კამპანია სკოლებსა და სხვა დაწესებულებებში, მაგრამ ეს ზღვაში წვეთია... თამბაქოს კონტროლი ჩვენს ქვეყანაში "აქილევსის ქუსლია". აუცილებელია, სასწავლო დაწესებულებებში სააგიტაციო პროპაგანდის წარმოება. განათლების სამინისტრომ კი, უნდა შეიმუშაოს პედაგოგთა გადამზადების სპეციალური პროგრამა. მასწავლებელმა მოზარდს უნდა მიაწოდოს ინფორმაცია თამბაქოს მავნეობის შესახებ. უნდა შეიქმნას სპეციალური სერვისები, რომლებიც ადამიანს დაეხმარება სიგარეტის მოწევის თავის დანებებაში. აუცილებელია, საზოგადოებრივ თავშეყრის ადგილებში, სასწავლო, კულტურულ და სპორტულ დაწესებულებებში თამბაქოს მოხმარების მკაცრად აკრძალვა.

 - კანონით ხომ ეს ისედაც აკრძალულია?

 - რა თქმა უნდა, მაგრამ არ სრულდება. კანონი თამბაქოს კონტროლის შესახებ 2003 წელს მიიღეს. იგი, შედარებით, სუსტი იყო, 2008 წელს კი, შეიცვალა და უფრო გამკაცრდა. კანონი რომ მოქმედებდეს, ამისათვის საჭიროა ადმინისტრაციულ-სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილებების შეტანა და საჯარიმო სანქციების დაწესება.

 - რას გვეტყოდით თამბაქოს ინდუსტრიაზე?

 - სამწუხაროდ, თამბაქოს ინდუსტრია კარგად არის განვითარებული. მისი ზემოქმედების შედეგად უამრავი ადამიანის ჯანმრთელობა ილახება... ფაქტია, რომ თამბაქოს ინდუსტრია უხეშად ერევა ჯანდაცვის პოლიტიკის შემუშავების და განხორციელების პროცესში. ასევე, დიდია ლობისტების ზეგავლენაც... სახელმწიფოს ყველა ბერკეტი აქვს იმისთვის, რომ თამბაქოს მომხმარებელთა რიცხვი შეამციროს.

 - რა ინფორმაცია გაქვთ თამბაქოს ხარისხზე?

 - დღეს, ფაქტობრივად, ბაზარი გაჯერებულია უხარისხო პროდუქციით. საქართველოში, 2004 წლიდან გაუქმდა ლიცენზია თამბაქოს წარმოებასა და ხარისხის კონტროლზე. ამჟამად, თურქეთიდან შემოდის განადგურებას დაქვემდებარებული, დაბინძურებული ნედლეული, რომელიც უფასოდ გადაეცემათ ქართველ მეწარმეებს. საქართველოში კი ნედლეულს ხელმეორედ ამუშავებენ, აფასოებენ და ლამაზად შეფუთულს ყიდიან. აქვე ისიც უნდა ითქვას, რომ თამბაქოს წარმოების პროცესში ურევენ ისეთ ქიმიურ ნივთიერებებს, რომლების 2-3-ჯერ ზრდის ნიკოტინზე დამოკიდებულებას.

- გამოდის, რომ ეს კრიმინალური ბიზნესია, რაც, ფაქტობრივად, არ კონტროლდება?

- მართალი ბრძანდებით, კრიმინალური ბიზნესია, რომელიც წახალისებული იყო სახელმწიფოს მხრიდან. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის რეკომენდაციით, თამბაქოს ინდუსტრიას პრიორიტეტი არც ერთ ქვეყანაში არ უნდა ჰქონდეს, ჩვენთან კი, პირიქითაა. თამბაქო არის პროდუქტი, რომელიც სიკვდილს იწვევს, ანუ ეს არის ლეგალიზებული სასიკვდილო ნივთიერება, რომლის რეალიზაცია ნებადართულია. ამასთან, მოსახლეობამ უნდა იცოდეს, რომ სიგარეტი საშიშია მათი ჯანმრთელობისთვის. თამბაქო სხვადასხვა დაავადებებთან ერთად, მამაკაცებში იმპოტენციასაც იწვევს. სიგარეტის მოწევის შედეგად, ქალებში 2-3 პროცენტით მოიმატა ფილტვის სიმსივნემ... დღეს, ყოველი მე-4 ადამიანი იღუპება თამბაქოსგან გამოწვეული დაავადებების შედეგად. ასე რომ, თამბაქომ შეიძლება ერის დეგრადაცია გამოიწვიოს, ამიტომ მოვუწოდებ თითოეულ მწეველს, უარი თქვას სიგარეტზე, გაუფრთხილდეს საკუთარ ჯანმრთელობას და იცხოვროს ჯანსაღი ცხოვრების წესით!


                                                                                            ავტორი:  მზია გოგოძე

                                                 გაზეთი ,,საქართველოს რესპუბლიკა''

პოლიტიკა

     

amomrCevelmac aiRos pasuxismgebloba...

    interviu  arasaparlamento opoziciis  Tbilisis merobis kandidatTan, partia ,,Tavisufali saqarTvelos’’ liderTan kaxa kukavasTan.

 -batono kaxa, ra Sansebi gaqvT, rogorc kandidats adgilobriv arCevnebSi?

  -Sedegebi saarCevno kampaniis dros gamoCndeba... arCevnebi cocxali procesia, bevri sxvadasxva fatqori TamaSobs sibieqtur Tu obieqtur rols, amitom winaswar,  vfiqrob, saubari imaze, Tu ra iqneba, rogorc zogierTi kandidati iZaxis xolme arCevnebis dros, pirvelive turSi movigeb da a.S. Semdeg vxedavT, rom araswori prognozi gaakeTa. amitom, me vfiqrob, axla baqiaobis dro ar aris...  Cven mobilizebulebi varT da gvinda, rom gavakeTod maqsimumi...  Tu ra Sansebi gvaqvs gamarjvebis, es 15 ivniss gamoCndeba.

 - ra migaCniaT TbilisisTvis prioritetad?

  -Tbiliss bevri prioriteti aqvs ra Tqma unda, radgan rom bolo 20 welia qalaqSi, praqtikulad, araferi ar gakeTebula da sasikeTo Zvrebi ar yofila. Pprioritetebs gamovyofdi - ekologiuri garemos dacvas.. dRes, Cven vsunTqavT Sxams da Cveni Svilebi daucvelia am saSineli gamonabolqvisagan da samwuxarod, onkologiuri daavadebebisTvis  mometebuli wyaroa Seqmnili. Aaqedan gamomdinare, aucilebelia mkacri ekologiuri kontrolis daweseba, maT Soris, sawvavis gamonabolqvze. Aaseve, aucilebelia dedaqalaqSi gamwvanebuli zonebis dacva. magaliTad, varazis xevSi, sadac am dReebSi vimyofebodi vnaxe, rom pirdapir mwvane zonaSi mimdinareobs mSenebloba.  TiTqmis, yoveldRe davdivar aseT  adgilebSi da SemiZlia giTxrad, rom TbilisSi sistematurad mimdinareobs mwvane zonis ganadgureba. 

 Aaseve, aucileblad mimaCnia Tbilisis arqiteqturuli saxis SenarCuleba. Ymsoflios nebismier qveyanaSi, yvela qalaqs  Tavisi arqiteqturuli iersaxe aqvs, romelsac ufrTxildebian da icaven. CvenTan ki, piriqiTaa.. ukve aSenebuli, usaxuri Senobebis demontaJis saSualeba dRes, Cven ar gagvaCnia, radgan Zalian Zviriani proeqtebia da aseTi raRacaebis uflebas, mxolod mdidari qalaqebi aZleven Tavs da isic, gamonaklisis SaemTxvevSi. Tumca, risi gadarCenac, jer kidev SeiZleba, sadac ar dawyebula mSenebloba da koreqtirebis etapzea, vfiqrob, rom Cven iq  unda CaverioT..

 -pirvel rigSi, risi gakeTebas apirebT, rogorc meri?

 -pirvel da meore rigSi, es cota populisturi midgomaa.  SemiZlia giTxraT konkretulad ras gavakeTeb  - sxvadasxva mimarTulebiT.  magaliTad, arqiteqturasTan dakavSirebiT,  arCevnebis meore dResve unda gamocxaddes moratoriumi - maRalsarTuliani korpusebis mSeneblobaze, rogorc qalaqis istoriul nawilSi, aseve qalaqis mwvane zonaSi. Cveni programa roca gamoqveyndeba, iq iqneba mTavari prioritetebi gamoyofili.

 -batono kaxa, ra aris dRes mTavari problema dedaqalaqisTvis?

 - problemebis erT nawilze ukve visaubre, Tumca, aris sakiTxebi, romelic dauyovnebliv mogvarebas saWiroebs. magaliTad, dRes umniSvnelovanesi problemaa umuSevroba da amis erTerTi mizezia is, rom qalaqs marTavs monopoliebi – yvela biznesSi. magaliTisTvis SemiZlia moviyvano erTi faqti,  yvelas gvaxsovs, roca TbilisSi iyo 5000 mikro avtobusis mewarme e. w. ,,marSutkis xazebi’’, igi gaauqmes da gaxsnes erTi kompania.  gasagebia Tu ramdenime aTasamde adamiani darCa umuSevari. Mmsgavsi darRvevebi xdeba nebismieri privatizaciis da tenderis dros, radgan msxvil kompaniebs eniWebaT upiratesoba.  Cveni amocanaa, aRniSnuli monopoliebi daingres da mcire mewarmeoba waxalisdes...  maSin, roca licenziebis gacema moxdeba, roca ama Tu im obieqtis tenderi da privatizacia Catardeba, erTad da msxvil lotebad ki ar iqnas gamotanili, aramed mcire lotebad daiyos, raTa mcire bizness mieces Tavis gadarCenis saSualeba. Ees Sexeba bazrobebs da bevr sxva sferosac.Mmeore   problemaa – mcire biznesisvis sesxebis gacema. EaRniSnuli sakiTxi, centralur da adgilobriv biujetSi devs, magram ar sruldeba. magaliTad, amaswinaT, erTma milionerma qarTvelma, SeRavaTiani  agrokrediti aiRo kaxeTSi, meRoreobis fermis gasakeTeblad. Cveni amocana aris, rom aRniSnuli sesxi miiRos im adamianebma, romlebic dRevandeli ekonomikuri sistemis mier arian marginalizebuli, zogi Sav siaSia, zogi umuSevari  zis saxlSi, ara aqvT sakredito istoria da ar gaaCniaT ipoTekuri garantia. ai, aseTi adamianebis daxmarebaa Cveni mTavari amocana.

 -Tqven akritikebT nacionalebsac da ocnebasac... ratom daimsaxura Tqveni risxva ocnebam? ra aris misi moRvaweobis mTavari nakli?

 -qarTulma ocnebam,  1 oqtombers arCevnebSi, miiRo Zalian didi mxardaWera konkretuli dapirebebiT da maT mxolod erTi Seasrules: mixeil saakaSvili aRar aris xelisuflebis pirveli piri. Tumca, arcerTi sxva dapireba arc socialuri, arc ekonomikuri, arc politikuri da arc samarTlebrivi ar Sesrulebula. Aamitom, rogorc cnobil filmSi aris: ,,araferi piradi, mxolod saqme”...

 -batono kaxa, didi xania gazeTi ,,Tbilisi’’ aRar gamodis...  migaCniaT Tu ara, rom dedaqalaqs Tavisi gazeTi unda hqondes?

 -gazeTi ,,Tbilisi’’ aris dedaqalaqis tradicia da SeuZlebelia, rom  Tbiliselebi gulgrili iyvnen am brendis mimarT.Aamitom, gazeTis aRdgena, komerciuladac SeiZleba iyos xelsayreli - dainteresebuli garkveuli finansuri jgufisTvis.  ,,Tbilisis’’ aRdgenas, namdvilad xels Seuwyobdi, oRond, me vfiqrob, rom aqac ori mimarTuleba gasaTvaliswinebeli..  mimaCnia, rom ar aris aucilebeli biujetidan mediis dafinanseba,  es cudia da amas TiTqmis, arcerTi qveyana ar akeTebs, magram zogadad, presis ganviTarebisTvis saqarTveloSi araxelsayreli pirobebia. Mmaxsovs, 90-iani wlebis dasawyisi, roca zogierTi gazeTi 100 000-iani tiraJiT gamodioda. dRes, samwuxarod, 10 000-iani tiraJiTac ar gamodis arc erTi yoveldRiuri gazeTi, Tumca,  cotaTi aWarbeben aTiaTas yovelkvireuli gamocemebi. aqedan gamomdinare, me vfiqrob unda Seiqmnas dabegvris da sxva tipis xelSewyobis saxelmwifo programa, romelic ufro centralur xelisuflebazea damokidebuli, Tumca, raRac garkveuli resursebi  SeiZleba adgilobrivma TviTmarTvelobac moiZios, raTa zogadad presis ganviTareba moxdes qveyanaSi. mosagvarebelia mTeli rigi sakiTxebi, magaliTad,  qaRaldis gaiafeba, presis gamavrcelebeli qselis mowesrigeba, raTa ar arsebobdes monopoliuri  sistema da a.S. amas garda, gasaTvaliswinebelia iuridiuli  mxarec..  adere aucilebeli iyo, gazeTSi gavrcelebul informaciaze prokuraturas reagireba moexdina, rac  presas met mniSvnelobas aniWebda da dResac ase unda iyos. erTi sityviT, unda Seiqmnas iseTi pirobebi, rom gazeTi gaxdes momgebiani an momgebianTan miaxloebuli biznesi. Bbunebrivia, rom mudmivad biujeti verafers ver gadaarCens... Tumca, konkretulad, Tbilisis biujetidan rac SeiZleba gakeTdes, igive antimpnopoliuri paketis farglebSi, rom iyos  gazeTebis gavrcelebis erTiani sistema, romelic Tanabrad xelmisawvdomi iqneba yvela perioduli gamocemisTvis.  gazeTis gavrcelebis qseli ar iqneba gamoyenebuli, rogorc monopoliuri saSualeba romelime konkretuli brendis mxardasaWerad.

 -da bolos, ras etyodiT Tqvens amomrCevlebs?

 -Tbiliselebs, 15 ivniss aqvT Zalian kargi Sansi, raTa dafiqrdnen da swori arCevani gaakeTon.  rogorc erTi filosofosi ambobs: ,,adamianis problemebis didi nawili gadawydeba erTi adgilis ubralo aweviT’’..  amitom,  amomrCevlebi roca did pretenzias uyeneben politikosebs,  es  ratom ar gaakeTe da  is ratom ar moagvareo... maSin, sakuTar Tavsac wauyenon pretenzia da nu iqnebian indiferentulebi arCevnebis mimarT, mividnen arCevnebze da gaakeTon iseTi arCevani, romelSic ar Secdebian. faqtia, rom  Cveni amomrCevlebi imitom arian cud dReSi, rom araerTxel Secdnen. Aamitom, amomrCevelmac unda aiRos Tavisi wili pasuxismgebloba, nuTu, aseTi rTulia garCeva arsebuli kandidatebidan, Tu vin gaxdeba xval mafiozi da vin darCeba xalxis gverdiT.

                              

                                            mzia gogoZe

პოეზია

ინტერვიუ ჩაწერილია  2011 წლის 17 ნოემbერს 

WeSmariti literaturis damarcxeba SeuZlebelia...

    

  saqarTvelos rusTavelis sazogadoebis prezidenti,  mweralTa kavSiris Tavjdomaris moadgile, qarTuli kulturis despani; daviT aRmaSeneblis (poezia), galaktion tabiZis (poezia), niko lorTqifaniZis (proza), ivane maCablis (mxatvruli Targmanebi) da ,,iveriis'' saxelobis premiebis laureati; gamomcemloba ,,daviTis’’ direqtori.

 yvelasaTvis cnobiliP poeti, prozaikosi, esseisti daviT takiZe, literaturuli fsevdonimiT daviT Semoqmedeli, Ddaibada guriis ulamazes sofel – SemoqmedSi. mwerlis fsevdonimic, zogadad, SemoqmedebasTan asociaciiT da Tavisi sayvareli soflis saxeliT aris inspirirebuli.

 -batono daviT, rogor SeafasebdiT Tanamedrove kulturul-literaturul procesebs?

 -Cvenma qveyanam, bolo wlebSi, bevri kataklizmebi gamoiara, samwuxarod, analogiuri procesebia mTel msoflioSi. Hhainrix haine ambobs: ,,Tuki samyaro gaibzareba, poetis gulze gaivlis bzari’’, amitom SeuZlebelia mwerali gulgrili iyos yvelafer imis mimarT, rac mis irgvliv xdeba, gansakuTrebiT mis samSobloSi. samwuxarod, am kataklizmebis gamo, sazogadoebaSi literaturis interesi minelda. Tanac, mas sami didi dinozavri utevs: kino, televizia da interneti, magram, radgan sityva, ioanes saxarebis Tanaxmad, igive RmerTis sinonimia, me mjera, rom es procesi droebiTia da  sityvakazmuli sityvis, WeSmariti literaturis damarcxeba SeuZlebelia. globalizaciam, misma ukiduresma formebma Tavisi uaryofiTi Sedegebic moitana e.w.  maskulturis – meoradi kulturis anu ,,rimeikis’’ damkvidreba, rac patara qveynis literaturas didi safrTxes uqmnis. Aamitom, Cven, qarTvel mwerlebs gansakuTrebiT didi pasuxismgebloba gvmarTebs, raTa erTmaneTs haroniulad SevuTavsod erovnuli da zogarsakacobrio ideebi.

-adre, literatura eris sulieri winamZRvris rols asrulebda, dRes ra mdgomareobaa?

 -Tu didi da dalagebuli qveynis mwerlobas aqvs fufunebis ufleba, rom mxolod literaturuli procesebiT dakmayofildes, CvenisTana patara da StormSi moyolili gemiviT, jer kidev samSvidobo napiramde ver miRweuli qveynisTvis, romlis xvalindeli arseboba yovelTvis ,,damokles maxviliviT’’ ekida qarTveli kacis win, am dros mwerali eris sazogado problemebisgan ganze ver dadgeba.... rameTu, man jer kidev ar icis zustad, iarsebebs Tu ara misi samSoblo momavalSi. Aamdenad,, gansakuTrebiT axalgazrda Taoba qarTul mwerlobaSi, romlebic nihilisturad uyurebs zogjer, sazogado qarTuli kulturis problemebs. me vfiqrob cdeba, radgan zesaxelmwifos magaliTi, imaTi mwerlebis damokidebuleba, CvenisTana patara qveynisTvis orientirad ver gamodgeba. mimaCnia, rom saqarTvelo, Tu SeiZleba ori sityviT iTqvas misi formula, tolobis niSans davsvamdi – es aris qarTuli kultura.

 -dRes, sruliad ukontrolobaa qarTuli wignis bazarze, yvelas xelewifeba gamosces wigni... rogoria maTi mxatvruli Rirebuleba?

 -komunisturi ideologiis pirobebSi, rodesac cenzura arsebobda, mravali barieri iyo, raTa avrtors sakuTari wigni gamoeca. zogierT SemTxvevaSi ki, am dros marTali, Tavisufali sityva iCagreboda. dRes, am mxriv ukeTesi mdgomareobaa, yvelas SeuZlia Tavisi saTqmeli, raime formiT miawodos mkiTxvels.. magram, amas mohyveba meore ukiduresoba – gamocemis gaiolebam, imoqmeda qarTuli nawarmoebis xarisxze... Tumca, ras vizamT, Tergdaleulebis drosac iwereboda ususuri nawarmoebebi. dro, yvelaze ufro mkacri msajuli,  miuCens TiToeul maTgans, Tavis Sesaferis agdils.

-batono daviT, Tqveni leqsebis krebuli, axlaxans iTargmna azerbaijanul enaze....

 -es CemTvis didi siurprizi iyo. SesaniSnav qarTulenovan da azerbaijenulenovan poets, azerbaijanul enaze ,,vefxistyaosnis’’ mTargmnels, saxelmwifo premiis laureats, amJamad, Aazerbaijanis televiziis sazogadoebrivi arxis erT-erT xelmZRvanels imir mamedlis, am ramdenime wlis win, Cemi leqsebis wigni vaCuqe... namdilad siurprizi iyo CemTvis, rom amaswinaT baqodan misi satelefono zari gaisma da siurprizad, baqoSi Cemi wignis gamocema mamcno. Bbwkaredi, Tavad imir mamedlim gaakeTa, xolo wignis mTargmneli gaxlavT, cnobili azerbaijaneli poeti raSid faxrali.

 -rodis Seiqmna Tqveni pirveli leqsi?

 -poezia, albaT, TanagrZnobacaa,.. sxvaTa tkivilis Tanagancdaa. Cvens sofelSi cxovrobda erTi tkbili moxuci: grigol CitaiSvili, romelic dagvsvamda bavSvebs da saocari legendebis, Tqmulebebis da zRaprebis samyaroSi SevyavdiT.... manmade ar vicodi, misi gardacvalebis gamo Sevxvdi pirvelad sikvdils... maxsovs, misi dakrZalvis dRes wvima iyo da davwere leqsi: ,,wvimam cremlebi apkura’’, maSin, 7-8 wlis asakis viqnebodi. Mmas Semdeg, mivyvebi poeziis did da ukidegano okeanes.

 -Tqvens SemoqmedebaSi, sxva mraval TemebTan erTad, patriotuli lirikis nakadic arsebobs, ras gvetyodiT amis Sesaxeb?

 -roca saqarTveloSi erovnul ganmaTavisuflebeli moZraoba daiwyo, mec sxvaTa msgavsad, rogorc gulanTebuli patrioti, am moZraobis erT-erTi Tanamonawile viyavi. Cemi patriotuli leqsebis umetesoba, swored, im boboqar wlebs ukavSirdeba.Aaxlo urTierToba mqonda erovnuli moZraobis TiTqmis yvela liderTan. erT epizods gavixseneb: maxsovs, maSin merab kostava cocxali iyo, masze daweril leqsSi iyo aseTi striqonebi:

           ,,tanjul sxeulis ukve dasrulda gvema,

           suli sanTlebad aRimarTeba cisken’’.

Aam striqonebSi Canda, rom TiTqos gardacvlili iyo.. igi,  marTlac Zalian adre daiRupa da am teqstze kompozitorma: rusudan CxaiZem (anri joxaZis dedam), dawera simRera, romelsac saqarTvelos operis kapelasTan erTad, asrulebda operis solisti: maia TomaZe.. zviad gamsaxurdias TaosnobiT, maSin es leqsi, Tavisi notebiT gamoica calke bukletad da iqedan Semosuli hohorari, im droisTvis Zalze soliduri Tanxa 10 000 maneTi, me da rusudan CxaiZem, erovnuli moZraobis sasikeTod gadavricxed.

-amJamad, Tqvens SemoqmedebaSi ra cvlilebebia?

-Cemi Semoqmedebis Tema, TiTqmis ar Secvlila. asakTan erTad, cnobilia, rom prozaSic gadavinacvle da prozauli nawarmoebebisTvis, rezo WeiSvilTan erTad, momeniWa qarTuli literatures klasikosis: niko lorTqifaniZis premia.

 -batono daviT, wagvikiTxed Tqveni erT-erTi leqsi...

 - wagikiTxavT amonarids poemdan: ,,Cems samSobloSi – me emigranti’’   

,,ვუცქერ მდუმარედ _ მკვდარი ქალაქი...

საჭურის სულთა როკვა, ზეობა

იყო ცხადი თუ სიზმრად ნანახი

სისხლით გამომთვრალ ვამპირთ ღრეობა.

ღამეა მუნჯი, სამყარო მთვრალი

ცოდვების გამო ვეღარ იძინებს,

ციდან მოსწყდება ღვართქაფად ღვარი

და ქვის საწოლზე დაიქვითინებს.

ეს მე ვარ, ვინაც თოვაში ბინა,

მზეში ვერ ჰპოვა მცირე საჩრდილო,...’’

-ra aris Cveni Tanamedrove sazogadoebis mTavari problema?

 -mimaCnia, rom arc ekonomiuri, arc politikuri, arc socialuri problema ar aris dRes ise mniSvnelovani, rogorc is, rom Cvens sazogadoebaSi aSkarad SeimCneva azrovnebis deficiti. yvelanair problemas SeiZleba eSvelos albaT, magram gonebriv siduxWires vera. CvenTan ukve, karga xania mimbaZveloba sircxvilad aRar iTvleba. Yyverafer ucxours ,,xbos aRtacebiT’’ vxvdebiT, rac provincializmis upirvelesi niSania... Cveni sazogadoeba, bolo aTwleulebis manZilze, adeqvaturad ver aanalizebs irgvliv arsebul realobas. Mmsgavsi movlenebis mimarT, Eemanuel kants aqvs sakmaod damafiqrebeli mosazreba: ,,movlenis, arsis gauanalizeblobas ewodeba sisulele da misi wamali ar arsebobs’’. saxelmwifos mSenebloba SeuZlia, mxolod Tavisufal sazogadoebas, Cven, erTmaneTisgan, mkveTrad unda gavmijnod damoukidebloba da Tavisufleba. damoukidebloba mZimea, Znelia, adamiani cdilobs gaeqces mas, xolo Tavisufleba sulis kosmosTan srulyofilebaa. Cveni saxelmwifo jer damoukideblobis fazaSia da ara Tavisuflebis, asevea, ra Tqma unda sazogadoebac....

                                         mzia gogoZe

პოეტი

ინტერვიუ ჩაწერილი 2012 წლის 17 იანვარს

ცხოვრება პოეზიაა...

  

   დავით ჩიხლაძე დაიბადა 1962 წელს თბილისში. გამოცემული აქვს პოეტური კრებულები: “მოხეტიალე წვეთები” ,“დეკემბრის ღამეები’’ და “Книга реальности” (რუსულ ენაზე), ასევე რომანი “Feminine/Feminine”. გადათარგმნილი აქვს მრავალი ამერიკელი პოეტისა და თეორეტიკოსის ნაწარმოები. 80-იანი წლების დააწყისიდან რეგულარულად იბეჭდება როგორც არტ-კრიტიკოსი. იმავე პერიოდიდან იწყება მისი მონაწილეობა სხვადასხვა სამხატვრო აქციებსა და ინსტალაციებში, თეატრალურ და კინო პროექტებში საქართველოსა და მის ფარგლებს გარეთ. 1994 წლიდან დღემდე ხელმძღვანელობს თბილისის მარგო კორაბლიოვას პერფორმანსის თეატრს.

  poet daviT CixlaZis    samwerlo kariera 1985 wels daiwyo. igi mkiTxvelma gaicno xelovnebis kritikosis kuTxiT. Mmisi leqsebi Tu publicisturi werilebi, dRemde, sxvadasxva periodul organoSi ibeWdeba. Mmisi poezia eqsperimentulia da romantikuli xasiaTisaa... Tavis Semoqmedebasa da ganvlil cxovrebis gzaze, Tavad poeti mogviTxrobs.

დავით ჩიხლაძე: 

   Cemi mTavari postfolio, rogorc xelovanis aris is, rom pirvelad  wera daviwye presaSi. Mme ZiriTadad, var kulturis Jurnalisti da gazeT ,,literaturul saqarTveloSi’’ vaqveynebdi statiebs vizualur xelovnebasa da Tanamedrove mxatvrobaze. Semdeg vmuSaobdi sxvadasxva Jurnal-gazeTeb,Si: ,,Svid dReSi’’,  ,,sabWoTa xelovneba’’-Si, ,,fokus’’-Si’’, ,,tabula’’-Si, ,cxel Sokolad’’-Si   sadac dRemde vagrZeleb muSaobas. Mmeore Cemi SemoqmedebiTi mxarea -  poezia. var araerTi leqsis avtori, romlebic sxvadasxva periodikaSi ibeWdeboda.

-pirvelad rodis movida leqsis muza?

-sakmaod gvian 19 wlis asakSi.

- da, ras eZRvneboda?

 -pirveli leqsi martivi iyo da siyvaruls eZRvneboda. saerTod, Zalian bevri leqsi davwere siyverulze..….

-romantiuli leqsi konkretul pirovnebas eZRvneboda?

- ase iyo, leqsi erT gogonas minvuZRveni da igi gazeT ,,soflis cxovrebaSi’’ gamovaqveyne. maSin gazeTebs bevri kiTxulobda. Semdeg, Cemi leqsebi Jurnal ,,ciskarSi’’, ,,nobaTSi’’, ,,literaturul saqarTveloSi’’ da sxva gamocemebSi daibeWda..

-Sens SemoqmedebaSi ra adgili ukavia patriotul Tematikas?

-SeiZleba gagikvirdeT da patriotuli leqsebi ar maqvs. Cems SemoqmedebaSi ZiriTadad, romantiuli leqsebi sWarbobs, romelic realizmTan aris axlos. Cems leqsebSi realuri pirovnebebi figurireben, realuri saxeebia CamoTvlili, xan realuri situaciebia aRwerili, Tumca dokumenturobis miRma vcdilob iyos raRac romantiuli. me vcdilob arqauli da siRrmiseuli – yvelaferi erTmaneTTan davakavSiro.Eaxlandeli, rac realobaSi arsebobs da sxva elementi, romelic sintaqsis motanilia anu wminda enobrivia da amitomac gamodis Cems leqsebSi romantiuli – dokumentalizmi. Cemi leqsi ,,pliusi’’ popularuli gaxda internet sivrceSi. igi, Zalian moswonT Cems megobrebsac, radgan leqsSi bevri Cemi axloblis saxeli da gvaria CamoTvlili...

 -daviT, Tqveni leqsebi gansxvavebulia, eqsperimentulia ratom airCieT aseTi stili?

 - marTalia, Zalian eqsperimentulia... Cemi leqsebi  Zalian lirikulad, pirdapir emociaSi ar aRiqmeba, enaSi eqsperimentebia. aseTi stiliT, mindoda meCvenebina, rom poeziaa TviTon cxovreba da mas ar sWirdeba raRac paTetikaSi gadayvana da amaRlebuli tkbili xarisxis micema... cxovrebaSi aris poeturi momentebi, yoneldRiur yofaSic ki, ubralod unda davinaxoT da SevamCniod. Ppoezias niWi sWirdeba, romelic, zemodan modis. leqsi dakveTiT ar iwereba, TavisiT modis. Ytician tabiZisa ar iyos ,,me ar vwer leqsebs, leqsi TviTon mwers’’, namdvilad asea...  Tu muza ar movida da raRac fraza amekviata es imas niSnavs, rom ,,mesiji’’ movda da igi furcelze gadatanas iTxovs. Mqonda SemTxveva, roca sizmarSi movismine leqsi, romelic Semdeg furcelze gadavitane...

 -vici, rom wignis gamocemas did xans ar cdilobdiT, ratom?

  

-ori qarTuli da erTi rusuli wigni maqvs gamocemuli, es ra Tqma unda cotaa, magram axalgazrdobaSi aseTi principi mqonda – ar mindoda wignis gamocema.MSegnebulad ar vcdiobdi amis gakeTebas, radgan zedmet formalobad mimaCnda.me am yvelafers vuwodeb budistur filosofias... yvelaferi unda iyos cvalebadi, ise rogorc realobaSia, arafris gaqvavebas ar unda Seecado, yvelaferi unda ifantebodes, radgan mas realoba mainc daangrevs. cxovrebaSi mudivi araferia, yvelaferi icvleba, adgils icvlis.  rogorc zemoT aRvniSne,  leqsebs sxvadasxva periodikaSi vaqveynebdi da visac survili hqonda iq Nnaxavda da waikiTxavda.PamerikaSi rvawliani cxovrebis Semdeg, raxan samSoblosgan Sors viyavi da movwydi CemTvis garantirebul stabilurobas, raRacnairad gamiCnda survili leqsebisTvis Tavi momeyara da wignad gamomeca. Aam saqmeSi didad damexmara Cemi megobari, poeti zurab rTveliaSvili, romelmac fantastiouri Sroma gaswia, man biblioTekaSi, gazeTebSi moZebna da Seagrova Cemi leqsebi, risTvisac mas did madlobas vuxdi...

Cemi pirveli wigni ,,moxetiale wveTebi’’ daibeWda 2001 wels, gamomcemloba ,,meranSi’’ givi alxaziSvilis xelmZRvanelobiT. Semdeg, amas mohyva ,,dekembris Rameebi’’ da erTi rusulenovani wigni. Cemi prozauli nawarmoebi “Feminine/Feminine”.  pirvelad, gzeT ,,rubikonSi’’ da sxva  gazeTebSi ibeWdeboda, wignad ki, 2007 wels gamoveci.

 - axlaxans, literaturul kafe ,,qaranavSi’’ gaimarTa Tqveni poeziis saRamo, axali leqsebi warudgineT mkiTxvels?                     

 -poeziis saRamoze,  ZiriTadad, warmodgenili iyo ukve ganoqveynebuli leqsebi. iq mxolod erTi axali leqsi wavikiTxe. Cemi mizani iyo, rom msmenelisTvis wamekiTxa is leqsebi, romlebsac ver amCneven... roca saubroben Cems poeziaze, zogierT leqsze maincdamainc yuradRebas ar amaxvileben. mogexsenebaT, leqsis sworad wakiTxvas didi mniSvneloba aqvs. saRamoze, Cemi leqsebi Tavad wavikiTxe da Zalian moewonaT da rezonansic didi iyo.

 -Tqveni leqsebi ra kategoriis msmenels moswons?

-kategoriebaT ver davrob, Cemi leqsebi moswonT sxvadasxva asakisa da profesiis adamianebs.

 - daviT, Tqveni sayvareli poeti romelia?…

 - galaktioni, tician tabiZe,  paolo iaSvili, ioseb noneSvili, ioseb griSaSvili da sxvebi.

 -Tanamedrove poetebze ras ityodiT?

 -bevri saintereso poetia, magaliTad, momwons zurab rTveliaSvili, erekle deisaZe da kote yubaneiSvili, miuxedavad imisa, ucnaur formas akeTebs da miuRebelia tradiciuli azrisTvis, Tumca, gulwrfelia da trafaretuli gziT ar midis…...  saerTod, ufro momwons 70-80-iani wlebis Taoba, magaliTad, vaxtang xarCilava, baRaTer arabuli, dalila bedianiZe da sxvebi. Ees iseTi Taobaa, romlebsac gaazrebuli hqondaT pasuxismgebloba qveynisa da eris winaSe da maT leqsebsac didi Zala hqonda. maTi Semdgomi Taoba, TiTqos ,,gaiWeda’’ Zvel da axal poezias Soris da TavianTi adgili ver ipoves. Aamitom, Tanamedrove poetebidan, mxolod ramdenime davasaxele, romlebmac qarTul poeziaSi adgili daimkvidres.

 -da bolos, wagvikiTxed Tqveni  romelime leqsi..

    

   gazafxuli kidev erTxel                

 mere ra, rom gveubnebian,

TqvenTvis nanatri gazafxuli aq ar iqneba -

is mainc sadRac SigniT mova.

xedav, es manqanac, talaxiani, gasarecxi,

SuqniSanze gaCerda da raRacas ucdis, elodeba.

gazafxuli modis iq, sadac mas ratomRac veravin xedavs.

gulsxmobs wvimebs, gabutul Rrublebs,

nagulisxmeb mTaSi xetials.

es manqana, ukve rom wavida, moswyda adgils,

mova dro da gairicxeba misi wvimebiT,

galamazdeba, Tavmomwoned SeuerTdeba cxovrebis rbolas.

mere ra, rom gazafxuli bavSvobis mere mxolod zogjer brundeba CvenTan.

man dagvitova mogonebad mravali xe, quCis ZaRlebi da es skveri, romlebic TandaTan icvlebian da aRar hgvanan pirvandel saxes.

rodesac modis, is swored amas dagvibrunebs, dakargul iers, daviwyebul bavSvobis xmaurs,

ukve mxolod Rrublebs rom esmiT misi asaval-dasavali. 

mere ra, rom es manqana adgils moswyda da gzas miefara, is Cveni arc yofila, Cven is ubralod davinaxeT - gasarecxi, talaxiani da vifiqreT, rom Zalian gvWirdeba wvima,

romelic, gviTxres  rom CvenTvis ar mova an mova sadRac SigniT, iq sadac Ram-RamobiT Cven yvelani SevikribebiT.

 ჭრიჭინა

შენი სოფელი დედამიწასავით მრგვალია,

იქ ყველა ყვავილი და ბალახი მართალია.

წვიმა სახლს ალბობს, ქარი კი უცვლის ადგილებს ნივთებს,

სიზმარში მხვდები, ხელს მართმევ და სათვალეს ირგებ.

აწყობ ქაღალდებს მაგიდაზე და არ კი გახსოვს,

რომ წვიმა ისევ ტბორავს ადგილებს, გარეცხავს ჩრდილებს

და ჭრიჭინები ყოველ ზაფხულს ერთად მღერიან,

რომ მათი მოდგმა ღამით ძალზე ბედნიერია.

  

 ჭრიჭინა

შენი სოფელი დედამიწასავით მრგვალია,

იქ ყველა ყვავილი და ბალახი მართალია.

წვიმა სახლს ალბობს, ქარი კი უცვლის ადგილებს ნივთებს,

სიზმარში მხვდები, ხელს მართმევ და სათვალეს ირგებ.

აწყობ ქაღალდებს მაგიდაზე და არ კი გახსოვს,

რომ წვიმა ისევ ტბორავს ადგილებს, გარეცხავს ჩრდილებს

და ჭრიჭინები ყოველ ზაფხულს ერთად მღერიან,

რომ მათი მოდგმა ღამით ძალზე ბედნიერია.